Renoveren met oog voor prestaties en biodiversiteit: nestkasten
PROJECTDRAGER
PROJECTFICHE
Aflevering 2
Nestkasten: waarom en hoe je ze in gebouwen kunt integreren
In Brussel bieden oude gebouwen talrijke schuilplaatsen die onmisbaar zijn voor de levenscyclus van bepaalde holenbroedende vogels. Soorten zoals de huismus, de gierzwaluw en de koolmees maken gebruik van deze holtes om zich te beschermen en zich voort te planten.
Sommige renovatiewerken, en vooral werkzaamheden die gericht zijn op het verbeteren van de energieprestaties van gebouwen, kunnen echter leiden tot het verdwijnen van deze nestplaatsen en zo bijdragen aan de achteruitgang van deze soorten. Toch is het mogelijk om renovatie en biodiversiteit met elkaar te verzoenen, dankzij eenvoudige ingrepen waarmee aangepaste holtes behouden blijven of zelfs opnieuw gecreëerd worden.
1. Reeds bestaande holtes benutten
Sommige onderdelen van gebouwen bieden reeds bruikbare ruimtes die kunnen worden gevaloriseerd:
Steigergaten
Een steigergat is een opening die in het metselwerk werd gelaten om een steiger te kunnen plaatsen. Deze openingen kunnen, afhankelijk van de aanwezigheid of afwezigheid van een afdeksteen (cache-boulin), aangepast worden zodat bepaalde holenbroedende vogelsoorten er toegang toe krijgen.
Legenda
1. Muur
2. Afsluitisolatie
3. Steigergat
4. Kraagsteen
5. Spanten
6. Muurplaat
7. Zinken kroonlijst
Klassieke houten kroonlijsten
Kroonlijstbakken zijn holle elementen die als nestholtes kunnen worden gebruikt door er geschikte uitvliegopeningen in aan te brengen.
Legenda
1. Muur
2. Dakbedekking
3. Met zink beklede goot
4. Dakgoot
5. Spanten
6. Zandlaag
7. Druipgoot
Houten kroonlijsten met gootklossen
Gootklossen zijn holle elementen die, mits het aanbrengen van geschikte uitvliegopeningen, als nestholtes kunnen dienen.
Legenda
1. Muur
2. Dakbedekking
3. Zinken goot
4. Kroonlijst
5. Spanten
6. Zandlaag
7. Druipgoot
8. Gootklossen
9. Steekbalk
2. Nieuwe holtes creëren tijdens de werkzaamheden
Bij renovaties, wanneer de bestaande holtes verdwijnen, kunnen er voorzieningen worden geïntegreerd om nestmogelijkheden te behouden:
Gevelisolatie aan de buitenzijde
Nestkastjes kunnen in de dikte van de thermische isolatie aan de buitenzijde worden ingebouwd. Het is van essentieel belang dat de continuïteit van de isolatie achter het nestkastje wordt gewaarborgd om het ontstaan van koudebruggen te voorkomen.
Legenda
1. Muur
2. Isolatiemateriaal
3. Efficiëntere isolatielaag achter het nestkastje
4. Nestkastje
5. Pleisterwerk
Gevelisolatie aan de buitenzijde met houten gevelbekleding
Er kunnen nestkasten worden ingebouwd in de vorm van nestbakstenen die tussen de isolatie en de gevelbekleding worden geplaatst. Het is van essentieel belang dat de continuïteit van de isolatie achter de nestkast wordt gewaarborgd om het ontstaan van koudebruggen te voorkomen.
Legenda
1. Muur
2. Isolatie
3. Panlatten
4. Nestkast
5. Bekleding
Dakisolatie
De dakranden, gelegen op de overgang tussen het metselwerk en het dak, vertonen vaak spleten en holtes die geschikt zijn voor het nestelen van vogels. Bij een renovatie kunnen nestkasten onder de dakpannen aan de dakrand worden aangebracht, waarbij ervoor moet worden gezorgd dat de waterdichtheid en de isolatie intact blijven. Wanneer dit niet mogelijk is, kunnen nestkasten die in de gevelmuren worden ingebouwd het verdwijnen van de holtes in het dak compenseren.
Legenda
1. Muur
2. Dakpannen
3. Boordplank
4. Randkroonlijst
5. Isolatielaag
6. Pleisterlaag op isolatie
Let op: nestkastjes in de vorm van dakpannen zijn alleen geschikt voor niet-geïsoleerde daken met de juiste ligging, om het risico op oververhitting van de eieren en kuikens te beperken.
3. Enkele uitgangspunten voor een geslaagde integratie
Het plaatsen van nestkasten in stedelijke omgevingen is gebaseerd op enkele uitgangspunten:
• De aanwezige soorten en holtes identificeren
• De nestkasten buiten het broedseizoen plaatsen, bij voorkeur in de buurt van bestaande holtes
• De afmetingen van de nestkast en de invliegopening aanpassen aan elke soort
• …
Neem voor meer informatie contact op met de renovatieadviseurs van RenovaS (een volledig gratis dienst):
Permanentie zonder afspraak op woensdag van 9.00 tot 13.00 uur in de Lindestraat 297 in Evere
conscience@renovas.be
+32 2 887 96 00
Bibliografie :
- Het technische cahier “Levend Habitat: Samenleven met fauna in gebouwen”, uitgegeven door MaisonEcoHuis (Dienst Duurzame Ontwikkeling van de gemeente Sint-Gillis), 2024. Beschikbaar op: HabitatVivant-CahierTechnique-11-04-23-NL-web-planches.pdf
- De informatiefiches van Leefmilieu Brussel (Gebouwen en biodiversiteit: fiches om concreet aan de slag te gaan in uw gebouwen).
- De technische gids « Rénovation du bâti et biodiversité : un guide pour concilier impératifs techniques liés aux travaux de rénovation énergétique et préservation des habitats des espèces protégées », uitgegeven door de Ligue pour la Protection des Oiseaux (LPO France), 2024. Beschikbaar op: https://www.nature-en-ville.com/sites/nature-en-ville/files/document/2024-12/GUIDE%20RENO_COMPLET.pdf
